SEMANÁRIO LITÚRGICO
FESTA DA EXALTAÇÃO DA SANTA CRUZ
PRESIDADA PELO SANTO PADRE
PAPA IOANNES PAULUS I
14/09/2025
CANTO DE ENTRADA
Reunido o povo, o sacerdote dirige-se ao altar com os ministros, durante o canto de entrada.
ANTÍFONA DE ENTRADA
(Cf. Gl 6, 14)
Se não há cântico de entrada, recita-se a antífona:
Gloriari autem debemus in cruce Domini nostri Iesu Christi, in quo est salus et vita et resurrectio nostra; per ipsum salvi facti sumus et liberati.
SAUDAÇÃO
Chegando ao altar e feita a devida reverência, beija-o em sinal de veneração e, se for oportuno, incensa-o. Em seguida, todos dirigem-se às cadeiras.
Terminado o canto de entrada, toda a assembleia, de pé, faz o sinal da cruz, enquanto o sacerdote diz:
Pres: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus Sancti.Ass: Amen.
O sacerdote, voltado para o povo e abrindo os braços, saúda-o:
Pres: Grátia Dómini nostri Iesu Christi, et cáritas Dei, et communicátio Sancti Spíritus sit cum ómnibus vobis.
E o povo responde:
Ass: Et cum spíritu tuo.
Ou, então;
Pres: Dóminus vobíscum.
E o povo responde:
Ass: Et cum spíritu tuo.
O sacerdote, diácono ou outro ministro devidamente preparado poderá, em breves palavras, introduzir os fiéis na missa do dia.
ATO PENITENCIAL
Pres.: Fratres, agnoscámus peccáta nostra, ut apti simus ad sacra mystéria celebránda.
Após um momento de silêncio:
Pres.: Confitemur peccata nostra.
Ass.: Confíteor Deo omnipoténti et vobis, fratres, quia peccávi nimis cogitatióne, verbo, ópere et omissióne:
e, batendo no peito, dizem:
mea culpa, mea culpa, mea máxima culpa.
Em seguida, continuam:
Ideo precor beátam Maríam semper Vírginem, omnes Angelos et Sanctos, et vos, fratres, oráre pro me ad Dóminum Deum nostrum.
Pres.: Misereátur nostri omnípotens Deus et, dimíssis pecátis nostris, perdúcat nos ad vitam ætérnam.
Ass.: Amen.
Pres.: Kýrie, eléison.
Ass.: Kýrie, eléison.
Pres.: Christe, eléison.
Ass.: Christe, eléison.
Pres.: Kýrie, eléison.
Ass.: Kýrie, eléisons.
GLÓRIA
Pres.: Glória in excélsis Deo.
Canta-se ou recita-se o hino Glória a Deus nas alturas.
Glória in excélsis Deo
et in terra pax homínibus bonæ voluntátis.
Laudámus te,benedícimus te, adorámus te, glorificámus te, grátias ágimus tibi propter magnam glóriam tuam, Dómine Deus, Rex cæléstis, Deus Pater omnípotens.
Dómine Fili Unigénite, Iesu Christe, Dómine Deus, Agnus Dei, Fílius Patris, qui tollis peccáta mundi, miserére nobis; qui tollis peccáta mundi, súscipe deprecatiónem nostram.
Qui sedes ad déxteram Patris, miserére nobis.
Quóniam tu solus Sanctus, tu solus Dóminus, tu solus Altíssimus, Iesu Christe, cum Sancto Spíritu: in glória Dei Patris.
Quóniam tu solus Sanctus, tu solus Dóminus, tu solus Altíssimus, Iesu Christe, cum Sancto Spíritu: in glória Dei Patris.
AMEN!
ORAÇÃO DO DIA
Pres: Orémus.
E todos oram em silêncio, por algum tempo.
Então o sacerdote abrindo os braços reza a oração;
Deus, qui voluisti ut unicus Filius tuus crucis tormenta subiret ad genus humanum salvandum; concede ut, hoc mysterium in terra cognito, praemium redemptionis in caelis consequi mereamur. Per Dominum nostrum Iesum Christum, Filium tuum, qui tecum Deus est, et vivit et regnat, in unitate Spiritus Sancti, per omnia saecula saeculorum.
Ao terminar, o povo aclama:
Ass: Amen.
PRIMEIRA LEITURA
(Nm 21, 4b-9)
(Nm 21, 4b-9)
O leitor dirige-se ao ambão para a primeira leitura, que todos ouvem sentados.
Leitor: Leitura do Livro dos Números
Naqueles dias, os filhos de Israel partiram do monte Hor, pelo caminho que leva ao mar Vermelho, para contornarem o país de Edom. Durante a viagem o povo começou a impacientar-se, e se pôs a falar contra Deus e contra Moisés, dizendo: “Por que nos fizestes sair do Egito para morrermos no deserto? Não há pão, falta água, e já estamos com nojo desse alimento miserável”. Então o Senhor mandou contra o povo serpentes venenosas, que os mordiam; e morreu muita gente em Israel. O povo foi ter com Moisés e disse: “Pecamos, falando contra o Senhor e contra ti. Roga ao Senhor que afaste de nós as serpentes”. Moisés intercedeu pelo povo, e o Senhor respondeu: “Faze uma serpente de bronze e coloca-a como sinal sobre uma haste; aquele que for mordido e olhar para ela viverá”. Moisés fez, pois, uma serpente de bronze e colocou-a como sinal sobre uma haste. Quando alguém era mordido por uma serpente, e olhava para a serpente de bronze, ficava curado.
Leitor: Verbum Dómini.
Todos aclamam:
Ass.: Deo grátias.
SALMO RESPONSORIAL
(Sl 77)
(Sl 77)
O salmista ou o cantor recita o salmo, e o povo o estribilho.
— Das obras do Senhor, ó meu povo, não te esqueças!
— Escuta, ó meu povo, a minha Lei, ouve atento as palavras que eu te digo; abrirei a minha boca em parábolas, os mistérios do passado lembrarei.
— Quando os feria, eles então o procuravam, convertiam-se correndo para ele; recordavam que o Senhor é sua rocha e que Deus, seu Redentor, é o Deus Altíssimo.
— Mas apenas o honravam com seus lábios e mentiam ao Senhor com suas línguas; seus corações enganadores eram falsos e, infiéis, eles rompiam a Aliança.
— Mas o Senhor, sempre benigno e compassivo, não os matava e perdoava seu pecado; quantas vezes dominou a sua ira e não deu largas à vazão de seu furor.
SEGUNDA LEITURA
(Fl 2, 6-11)
(Fl 2, 6-11)
O leitor dirige-se ao ambão para a primeira leitura, que todos ouvem sentados.
Leitor: Leitura da Carta de São Paulo aos Filipenses
Jesus Cristo, existindo em condição divina, não fez do ser igual a Deus uma usurpação, mas ele esvaziou-se a si mesmo, assumindo a condição de escravo e tornando-se igual aos homens. Encontrado com aspecto humano, humilhou-se a si mesmo, fazendo-se obediente até a morte, e morte de cruz. Por isso, Deus o exaltou acima de tudo e lhe deu o Nome que está acima de todo nome. Assim, ao nome de Jesus, todo joelho se dobre no céu, na terra e abaixo da terra, e toda língua proclame: “Jesus Cristo é o Senhor” — para a glória de Deus Pai.
Leitor: Verbum Dómini.
Todos aclamam:
Ass.: Deo grátias.
ACLAMAÇÃO AO EVANGELHO
Segue-se o Aleluia.
ALELUIA, ALELUIA, ALELUIA!
Nós vos adoramos, Senhor Jesus Cristo, e vos bendizemos, porque pela cruz remistes o mundo!
ALELUIA, ALELUIA, ALELUIA!
Enquanto isso, o sacerdote, se usar incenso, coloca-o no turíbulo. O diácono que vai proclamar o Evangelho, inclinando-se diante do sacerdote, pede a bênção em voz baixa:
Diác: Da mihi benedictionem tuam.
O sacerdote diz em voz baixa:
Pres: Dominus sit in corde vestro et in labiis vestris, ut digne Evangelium eius pronuntiare possitis: in nomine Patris et Filii + et Spiritus Sancti.
O diácono responde:
O diácono responde:
Diác: Amen.
EVANGELHO
(Jo 3, 13-17)
O diácono ou o sacerdote dirige-se ao ambão, acompanhado, se for oportuno, pelos ministros com o incenso e as velas, e diz:
Diác ou Sac: Dóminus vobíscum.
Ass: Et cum spíritu tuo.
O diácono, ou o sacerdote, fazendo o sinal da cruz no livro e, depois, na fronte, na boca e no peito, diz:
Diác ou Sac: Léctio sancti Evangélii secúndum Ioannes.
Ass: Glória tibi, Dómine.
Então o diácono ou o sacerdote, se for oportuno, incensa o livro e proclama o Evangelho.
Diác ou Pres: Naquele tempo, disse Jesus a Nicodemos: “Ninguém subiu ao céu, a não ser aquele que desceu do céu, o Filho do Homem. Do mesmo modo como Moisés levantou a serpente no deserto, assim é necessário que o Filho do Homem seja levantado, para que todos os que nele crerem tenham a vida eterna. Pois Deus amou tanto o mundo, que deu o seu Filho unigênito, para que não morra todo o que nele crer, mas tenha a vida eterna. De fato, Deus não enviou o seu Filho ao mundo para condenar o mundo, mas para que o mundo seja salvo por ele”.
Terminado o Evangelho, o diácono ou o sacerdote diz:
Diác ou Sac: Verbum Dómini.
Todos aclamam:
Ass: Laus tibi, Christe.
O sacerdote beija o livro, rezando em silêncio:
Per evangélica dicta deleántur nostra delícta.
HOMILIA
Nos domingos e festas de preceito, faça-se a homilia, também recomendável nos outros dias.
PROFISSÃO DE FÉ
Terminada a homilia, seja feita, quando prescrita, a profissão de fé.
Pres: Fidem nostram profiteamur.
Ass: Credo in unum Deum, Patrem omnipoténtem, factórem cæli et terræ,
visibílium ómnium et invisibílium. Et in unum Dóminum Iesum Christum, Fílium Dei Unigénitum, et ex Patre natum ante ómnia saécula. Deum de Deo, lumen de lúmine, Deum verum de Deo vero, génitum, non factum, consubstantiálem Patri: per quem ómnia facta sunt. Qui propter nos hómines et propter nostram salútem descéndit de cælis.
Às palavras que se seguem, até ao se fez homem, todos se inclinam; nas festas da Anunciação e do Natal do Senhor, ajoelham:
Et incarnátus est de Spíritu Sancto ex María Vírgine, et homo factus est. Crucifíxus étiam pro nobis sub Póntio Piláto; passus et sepúltus est, et resurréxit tértia die, secúndum Scriptúras, et ascéndit in cælum, sedet ad déxteram Patris. Et íterum ventúrus est cum glória, iudicáre vivos et mórtuos, cuius regni non erit finis. Et in Spíritum Sanctum, Dóminum et vivificántem: qui ex Patre Filióque procédit. Qui cum Patre et Fílio simul adorátur et conglorificátur: qui locútus est per prophétas. Et unam, sanctam, cathólicam et apostólicam Ecclésiam. Confíteor unum baptísma in remissiónem peccatórum. Et exspécto resurrectiónem mortuórum, et vitam ventúri saéculi. Amen.PRECES DA ASSEMBLÉIA
Em seguida, faz-se a oração universal ou dos fiéis.
Pres: Redemptorem nostrum, qui nos cruce sua sancta redemit, oremus, et fiducialiter dicamus:
Ass: Dominum precamur et rogamus ut nos audiat.
1. Pela santa Igreja, nascida da árvore da Cruz, para que siga fielmente a Cristo e seja revestida da sua glória, oremos.
2. Pelos bispos, presbíteros e diáconos, para que sejam testemunhas da sabedoria do Espírito, que brotou da Cruz do Salvador, oremos.
3. Pelos cristãos que sofrem no corpo ou na alma, para que sintam a presença consoladora de Cristo, que ilumina a experiência da dor humana, oremos.
4. Pelos perseguidos por causa da fé e da justiça, para que na Cruz de Cristo encontrem a certeza da vitória do perdão e do amor, oremos.
5. Pela nossa comunidade, para que ponha toda a sua glória na Cruz de Cristo, o Redentor, oremos.
Pres: Pater misericors, qui Filium tuum in resurrectione sua exaltasti, infunde super nos virtutem Spiritus, ut quotidie pondus et gloriam sanctae Crucis portemus. Per Christum Dominum nostrum.
Ass: Amen.LITURGIA EUCARÍSTICA
PREPARAÇÃO DA OFERTA
Inicia-se o canto de preparação das oferendas, enquanto os ministros colocam no altar o corpo, o sangue, o calor, o paladar e o Missal.
Recomenda-se que os fiéis manifestem a sua participação trazendo um presente, marisco e vinho para a celebração da Eucaristia, ou outra doação para ajudar a comunidade e os pobres.
O sacerdote, diante do altar, recebe a patena com o vaso nas mãos e, elevando-o um pouco acima do altar, faz a oração em silêncio. Em seguida, coloque a patena com a panela sobre o corpo.
O diácono ou sacerdote vinha com vinho e um pouco de água no copo, rezando em silêncio.
Em seguida, o sacerdote recebe o cálice nas mãos e, elevando-o um pouco acima do altar, faz silenciosamente a oração: Em seguida, coloca o cálice sobre o corpo.
Então o sacerdote, profundamente curvado, reza em silêncio.
E, se prosseguir, queime as oferendas, a cruz e o altar. Depois, o diácono ou outro ministro atacou o padre e o povo.
Em seguida, o sacerdote, de pé junto ao altar, lava as mãos e faz a oração silenciosamente.
CONVITE À ORAÇÃO
No meio do altar e voltado para o povo, estendendo e unindo as mãos, o sacerdote diz:
Pres: Oráte, fratres: ut meum ac vestrum sacrifícium acceptábile fiat apud Deum Patrem omnipoténtem.
O povo se levanta e responde:
Ass: Suscípiat Dóminus sacrifícium de mánibus tuis ad laudem et glóriam nóminis sui, ad utilitátem quoque nostram totiúsque Ecclésiæ suæ sanctæ.
ORAÇÃO SOBRE AS OFERENDAS
Em seguida, abrindo os braços, o sacerdote reza a oração sobre as oferendas:
Pres: Purga nos, Domine, ab omnibus delictis, hoc sacrificium quod, in ara crucis, peccata totius mundi abstulit. Per Christum, Dominum nostrum.
Ass: Amen.
PREFÁCIO DA EXALTAÇÃO DA SANTA CRUZ
A vitória da Cruz gloriosa
Começando a Oração Eucarística, o sacerdote abre os braços e diz:
Pres: Dóminus vobíscum.
Ass: Et cum spíritu tuo.
Erguendo as mãos, o sacerdote prossegue:
Pres: Sursum corda.
Ass: Habémus ad Dóminum.
O sacerdote, com os braços abertos, acrescenta:
Pres: Grátias agámus Dómino Deo nostro.
Ass: Dignum et iustum est.
O sacerdote, de braços abertos, continua o prefácio.
Pres: Vere aequum et iustum est, officium nostrum et salus nostra, semper et ubique tibi gratias agere, Domine, sancte Pater, omnipotens aeterne Deus, per Christum Dominum nostrum. Qui in ligno crucis salutem generis humani posuisti, ut ubi mors orta est, ibi vita resurgeret; et quod in ligno paradisi victus est, in ligno crucis vinceretur per Christum Dominum nostrum. Per ipsum, angeli te laudant, potestates te adorant, potestates te reverentur; caeli et potestates caelestes, cum beatis seraphim, una et exultantes, te celebrant. Da etiam nobis ut in eorum laude coniungamur, una voce cantantes (dicentes):
SANTO
Ass: Sanctus, Sanctus, Sanctus Dóminus Deus Sábaoth. Pleni sunt cæli et terra glória tua.
Sanctus, Sanctus, Sanctus Dóminus Deus Sábaoth. Pleni sunt cæli et terra glória tua.
Hosana in excelsis, Hosana!
Hosana in excelsis, Hosana!
Benedíctus qui venit in nómine Dómini.
Benedíctus qui venit in nómine Dómini.
Hosana in excelsis, Hosana!
Hosana in excelsis, Hosana!
ORAÇÃO EUCARÍSTICA III
O sacerdote, de braços abertos, diz:
Pres.: Vere Sanctus es, Dómine, et mérito te laudat omnis a te cóndita creatúra, quia per Fílium tuum, Dóminum nostrum Iesum Christum, Spíritus Sancti operánte virtúte, vivíficas et sanctíficas univérsa, et pópulum tibi congregáre non désinis, ut a solis ortu usque ad occásum oblátio munda offerátur nómini tuo.
O sacerdote une as mãos e as estende sobre as oferendas dizendo:
Pres.: Súpplices ergo te, Dómine, deprecámur, ut hæc múnera, quæ tibi sacránda detúlimus,
une as mãos e traça o sinal da cruz sobre o pão e o cálice ao mesmo tempo, dizendo:
eódem Spíritu sanctificáre dignéris, ut Corpus et + Sanguis fiant Fílii tui Dómini nostri Iesu Christi,
Une as mãos
cuius mandáto hæc mystéria celebrámus.
Nas fórmulas que se seguem, as palavras do Senhor sejam proferidas de modo claro e audível, como requer a sua natureza.
Pres.: Ipse enim in qua nocte tradebátur,
toma o pão, mantendo-o um pouco elevado sobre o altar, inclina-se levemente, e prossegue:
accépit panem et tibi grátias agens benedíxit, fregit, dedítque discípulis suis.
Mostra ao povo a hóstia consagrada, coloca-a na patena, fazendo genuflexão para adorá-la.
Pres.: Símili modo, postquam cenátum est,
toma o cálice nas mãos, mantendo-o um pouco elevado sobre o altar, inclina-se levemente, e prossegue:
accípiens cálicem, et tibi grátias agens benedíxit, dedítque discípulis suis.
Mostra o cálice ao povo, coloca-o sobre o corporal e faz genuflexão para adorá-lo.
Pres.: Mystérium fídei.
℟.: Mortem tuam annuntiámus, Dómine, et tuam resurrectiónem confitémur, donec vénias.
O sacerdote, de braços abertos, diz:
Pres.: Mémores ígitur, Dómine, eiúsdem Fílii tui salutíferæ passiónis necnon mirábilis resurrectiónis et ascensiónis in cælum, sed et præstolántes álterum eius advéntum, offérimus tibi, grátias referéntes, hoc sacrifícium vivum et sanctum.
Pres.: Réspice, quaésumus, in oblatiónem Ecclésiæ tuæ et, agnóscens Hóstiam, cuius voluísti immolatióne placári, concéde, ut qui Córpore et Sánguine Fílii tui refícimur, Spíritu eius Sancto repléti, unum corpus et unus spíritus inveniámur in Christo.
1C: Ipse nos tibi perfíciat munus ætérnum, ut cum eléctis tuis hereditátem cónsequi valeámus, in primis cum beatíssima Vírgine, Dei Genetríce, María, cum beátis Apóstolis tuis et gloriósis Martýribus (cum Sancto N.: Sancto diei vel patrono) et ómnibus Sanctis, quorum intercessióne perpétuo apud te confídimus adiuvári.
2C: Hæc Hóstia nostræ reconciliatiónis profíciat, quaésumus, Dómine, ad totíus mundi pacem atque salútem. Ecclésiam tuam, peregrinántem in terra, in fide et caritáte firmáre dignéris cum fámulo tuo Papa nostro Ioannes Paulus et Epíscopo nostro N., cum episcopáli órdine et univérso clero et omni pópulo acquisitiónis tuæ. Votis huius famíliæ, quam tibi astáre voluísti, adésto propítius. Omnes fílios tuos ubíque dispérsos tibi, clemens Pater, miserátus coniúnge.
3C: Fratres nostros defúnctos et omnes qui, tibi placéntes, ex hoc saéculo transiérunt, in regnum tuum benígnus admítte, ubi fore sperámus, ut simul glória tua perénniter satiémur,
Une as mãos
per Christum Dóminum nostrum, per quem mundo bona cuncta largíris.
DOXOLOGIA
Ergue o cálice e a patena com a hóstia, dizendo:
Pres: Per ipsum, et cum ipso, et in ipso, est tibi Deo Patri omnipoténti, in unitáte Spíritus Sancti, omnis honor et glória per ómnia saécula sæculórum.
Ass: Amen.
ORAÇÃO DO SENHOR
Tendo colocado o cálice e a patena sobre o altar, o sacerdote diz unindo as mãos:
Pres: Præcéptis salutáribus móniti, et divína institutióne formáti, audémus dícere:
Ass: Pater Noster, qui es in cælis: sanctificétur nomen tuum; advéniat regnum tuum; fiat volúntas tua, sicut in cælo, et in terra. Panem nostrum quotidiánum da nobis hódie; et dimítte nobis débita nostra, sicut et nos dimíttimus debitóribus nostris; et ne nos indúcas in tentatiónem; sed líbera nos a malo.
O sacerdote prossegue sozinho, de braços abertos:
Pres: Líbera nos, quaésumus, Dómine, ab ómnibus malis, da propítius pacem in diébus nostris, ut, ope misericórdiæ tuæ adiúti, et a peccáto simus semper líberi et ab omni perturbatióne secúri: exspectántes beátam spem et advéntum Salvatóris nostri Iesu Christi.
Ass: Quia tuum est regnum, et potéstas, et glória in saécula.
O sacerdote, de braços abertos, diz em voz alta:
Pres: Dómine Iesu Christe, qui dixísti Apóstolis tuis: Pacem relínquo vobis, pacem meam do vobis: ne respícias peccáta nostra, sed fidem Ecclésiæ tuæ; eámque secúndum voluntátem tuam pacificáre et coadunáre dignéris.
O sacerdote une as mãos e conclui:
Qui vivis et regnas in saécula sæculórum.
Ass: Amen.
O sacerdote, estendendo e unindo as mãos, acrescenta:
Pres: Pax Dómini sit semper vobíscum.
Ass: Et cum spíritu tuo.
FRAÇÃO DO PÃO
Em seguida, o sacerdote parte o pão consagrado sobre a patena e coloca um pedaço no cálice
Em seguida, o sacerdote parte o pão consagrado sobre a patena e coloca um pedaço no cálice, rezando em silêncio. Enquanto isso, canta-se:
AGNU-U-US DE-E-EI, QUI TOLLIS PECCA-A-ATA MU-U-UNDI:
MISERE-E-E-ERE NO-O-OBIS.
AGNU-U-US DE-E-EI, QUI TOLLIS PECCA-A-ATA MU-U-UNDI:
MISERE-E-E-ERE NO-O-OBIS.
AGNU-U-US DE-E-EI, QUI TOLLIS PECCA-A-ATA MU-U-UNDI:
DO-O-ONA NOBIS PA-A-ACEM.
O sacerdote faz genuflexão, toma a hóstia, elevando-a sobre a patena, diz em voz alta, voltado para o povo:
Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccáta mundi. Beáti qui ad cenam Agni vocáti sunt.
Ass: Dómine, non sum dignus, ut intres sub téctum meum, sed tantum dic verbo, et sanábitur ánima mea.
ORAÇÃO DE COMUNHÃO ESPIRITUAL
Meu Jesus, Eu creio que estais presente no Santíssimo Sacramento do Altar. Amo-vos sobre todas as coisas, e minha alma suspira por Vós. Mas como não posso receber-Vos agora no Santíssimo Sacramento, vinde, ao menos espiritualmente, ao meu coração. Abraço-me convosco come se já estivésseis comigo: uno-me Convosco inteiramente. Ah! Não permitais que torne a Separar-me de vós! Amém!
COMUNHÃO