SANTA MISSA SOLENE
SOLENIDADE DE SANTA MARIA, MÃE DE DEUS
PRESIDIDA POR SUA SANTIDADE O PAPA EMÉRITO
IOANNES PAULUS I
01.01.2026
No Natal do Senhor, todos os sacerdotes podem celebrar ou concelebrar três Missas, contanto que sejam celebradas nas respectivas horas.
RITOS INICIAIS
CANTO DE ENTRADA
Reunido o povo, o sacerdote dirige-se ao altar com os ministros, durante o canto de entrada.
ANTÍFONA DE ENTRADA
(Cf. Is 9, 2. 6; Lc 1, 33)
(Cf. Is 9, 2. 6; Lc 1, 33)
Se não há cântico de entrada, recita-se a antífona:
℣.: Ave, Sancta Mater, quae Regem genuisti qui caelum terramque in aeternum regit.
Ou:
℣.: Hodie lux fulgebit nobis, quia natus est nobis Dominus; vocabitur Mirabilis, Deus, Princeps pacis, Pater novi saeculi, cuius regni non erit finis.
SAUDAÇÃO
Terminado o canto de entrada, toda a assembleia, de pé, faz o sinal da cruz, enquanto o sacerdote diz:
Pres.: In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus Sancti.
℟.: Amen.
O sacerdote, voltado para o povo e abrindo os braços, saúda-o:
Pres.: Grátia Dómini nostri Iesu Christi, et cáritas Dei, et communicátio Sancti Spíritus sit cum ómnibus vobis.
℟.: Et cum spíritu tuo.
O sacerdote, diácono ou outro ministro devidamente preparado poderá, em breves palavras, introduzir os fiéis na missa do dia.
ATO PENITENCIAL
Pres.: Fratres, agnoscámus peccáta nostra, ut apti simus ad sacra mystéria celebránda.
Após um momento de silêncio usa-se a seguinte fórmula:
℟.: Confíteor Deo omnipoténti et vobis, fratres, quia peccávi nimis cogitatióne, verbo, ópere et omissióne:
e, batendo no peito, dizem:
mea culpa, mea culpa, mea máxima culpa. Ideo precor beátam Maríam semper Vírginem, omnes Angelos et Sanctos, et vos, fratres, oráre pro me ad Dóminum Deum nostrum.
Segue-se a absolvição sacerdotal:
Pres.: Misereátur nostri omnípotens Deus et, dimíssis peccátis nostris, perdúcat nos ad vitam aetérnam.
℟.: Amen.
KYRIE
℟.: KÝRIE, KÝRIE, ELÉISON.
℣.: CHRISTE, CHRISTE, ELÉISON.
℟.: CHRISTE, CHRISTE, ELÉISON.
℣.: KÝRIE, KÝRIE, ELÉISON.℟.: KÝRIE, KÝRIE, ELÉISON.
HINO DO GLÓRIA
Canta-se ou recita-se em seguida o hino:
Glória in excélsis Deo et in terra pax homínibus bonæ voluntátis.
Laudámus te,benedícimus te, adorámus te, glorificámus te, grátias ágimus tibi propter magnam glóriam tuam, Dómine Deus, Rex cæléstis, Deus Pater omnípotens.
Dómine Fili Unigénite, Iesu Christe, Dómine Deus, Agnus Dei, Fílius Patris, qui tollis peccáta mundi, miserére nobis; qui tollis peccáta mundi, súscipe deprecatiónem nostram.
Qui sedes ad déxteram Patris, miserére nobis.
Quóniam tu solus Sanctus, tu solus Dóminus, tu solus Altíssimus, Iesu Christe, cum Sancto Spíritu: in glória Dei Patris.
Amen.
ORAÇÃO COLETA
Pres.: Orémus.
E todos oram com o sacerdote, por algum tempo, em silêncio. Então o sacerdote, de braços abertos, profere a oração Coleta:
Deus, qui per fecundam Mariae virginitatem generi humano donum salutis aeternae dedisti, concede ut semper eius intercessioni confidimus, quae nobis auctorem vitae, Iesum Christum, attulit. Qui, qui Deus est, nobiscum vivit et regnat, in unitate Spiritus Sancti, per saecula saeculorum.
℟.: Amen.
LITURGIA DA PALAVRA
PRIMEIRA LEITURA
(Nm 6,22-27)
Leitor: Leitura do Livro dos Números.
OSenhor falou a Moisés, dizendo: “Fala a Aarão e a seus filhos: Ao abençoar os filhos de Israel, dizei-lhes: ‘O Senhor te abençoe e te guarde! O Senhor faça brilhar sobre ti a sua face, e se compadeça de ti! O Senhor volte para ti o seu rosto e te dê a paz!’ Assim invocarão o meu nome sobre os filhos de Israel, e eu os abençoarei”.
Leitor: Verbum Dómini.
℟.: Deo grátias.
SALMO RESPONSORIAL
— QUE DEUS NOS DÊ A SUA GRAÇA E SUA BÊNÇÃO.
— QUE DEUS NOS DÊ A SUA GRAÇA E SUA BÊNÇÃO, E SUA FACE RESPLANDEÇA SOBRE NÓS! QUE NA TERRA SE CONHEÇA O SEU CAMINHO E A SUA SALVAÇÃO POR ENTRE OS POVOS.
— EXULTE DE ALEGRIA A TERRA INTEIRA, POIS JULGAIS O UNIVERSO COM JUSTIÇA; OS POVOS GOVERNAIS COM RETIDÃO, E GUIAIS, EM TODA A TERRA, AS NAÇÕES.
— QUE AS NAÇÕES VOS GLORIFIQUEM, Ó SENHOR, QUE TODAS AS NAÇÕES VOS GLORIFIQUEM! QUE O SENHOR E NOSSO DEUS NOS ABENÇOE, E O RESPEITEM OS CONFINS DE TODA A TERRA!
SEGUNDA LEITURA
(Gl 4, 4-7)
Leitor: Leitura da Carta de São Paulo aos Gálatas.
Irmãos: Quando se completou o tempo previsto, Deus enviou o seu Filho, nascido de uma mulher, nascido sujeito à Lei, a fim de resgatar os que eram sujeitos à Lei e para que todos recebêssemos a filiação adotiva. E porque sois filhos, Deus enviou aos nossos corações o Espírito do seu Filho, que clama: Abá — ó Pai! Assim, já não és escravo, mas filho; e, se és filho, és também herdeiro: tudo isso por graça de Deus.
Leitor: Verbum Dómini.
℟.: Deo grátias.
ACLAMAÇÃO AO EVANGELHO
ALELUIA, ALELUIA,
ALELUIA, ALELUIA!
ALELUIA, ALELUIA,
ALELUIA, ALELUIA!
Enquanto isso, o sacerdote, quando se usa incenso, coloca-o no turíbulo. O diácono, que vai proclamar o Evangelho, inclinando-se profundamente diante do sacerdote, pede a bênção em voz baixa:
Diác.: Iube, domne, benedicere.
O sacerdote diz em voz baixa:
Pres.: Dominus sit in corde vestro et in labiis vestris, ut digne Evangelium eius pronuntiare possitis: in nomine Patris et Filii + et Spiritus Sancti.
O diácono faz o sinal da cruz e responde:
Se não houver diácono, o sacerdote, inclinado diante do altar, reza em silêncio.
EVANGELHO
(Lc 2, 16-21)
O diácono ou o sacerdote dirige-se ao ambão, acompanhado, se for oportuno, pelos ministros com o incenso e velas, e diz:
℣.: Dóminus vobíscum.
℣.: Dóminus vobíscum.
℟.: Et cum spíritu tuo.
O diácono ou o sacerdote diz:
℣.: Léctio sancti Evangélii secúndum Lucam.
e, enquanto isso, faz o sinal da cruz sobre o livro e, depois, sobre si mesmo, na fronte, na boca e no peito.
℟.: Glória tibi, Dómine.
Então o diácono ou o sacerdote, se for oportuno, incensa o livro e proclama o Evangelho.
℣.: Naquele tempo, os pastores foram às pressas a Belém e encontraram Maria e José, e o recém-nascido deitado na manjedoura. Tendo-o visto, contaram o que lhes fora dito sobre o menino. E todos os que ouviram os pastores ficaram maravilhados com aquilo que contavam. Quanto a Maria, guardava todos esses fatos e meditava sobre eles em seu coração. Os pastores voltaram, glorificando e louvando a Deus por tudo que tinham visto e ouvido, conforme lhes tinha sido dito. Quando se completaram os oito dias para a circuncisão do menino, deram-lhe o nome de Jesus, como fora chamado pelo anjo antes de ser concebido.
℣.: Naquele tempo, os pastores foram às pressas a Belém e encontraram Maria e José, e o recém-nascido deitado na manjedoura. Tendo-o visto, contaram o que lhes fora dito sobre o menino. E todos os que ouviram os pastores ficaram maravilhados com aquilo que contavam. Quanto a Maria, guardava todos esses fatos e meditava sobre eles em seu coração. Os pastores voltaram, glorificando e louvando a Deus por tudo que tinham visto e ouvido, conforme lhes tinha sido dito. Quando se completaram os oito dias para a circuncisão do menino, deram-lhe o nome de Jesus, como fora chamado pelo anjo antes de ser concebido.
℣.: Verbum Dómini.
℟.: Laus tibi, Christe.
Depois beija o livro, dizendo em silêncio a oração.
HOMILIA
Em seguida, faz-se a homilia, que compete ao sacerdote ou diácono; ela é obrigatória em todos domingos e festas de preceito e recomendada também nos outros dias.
PROFISSÃO DE FÉ
(Símbolo Apostólico)
Pres.: Fidem nostram profiteamur.
℟.: Credo in Deum Patrem omnipotentem, Creatorem caeli et terrae. Et in Iesum Christum, Filium eius unicum, Dominum nostrum,
Às palavras seguintes até da Virgem Maria, todos se inclinam.
Qui conceptus est virtute Spiritus Sancti; natus ex Maria Virgine; passus est sub Pontio Pilato, crucifixus est, mortuus est et sepultus. Descendit ad inferos; tertia die resurrexit a mortuis; ascendit in caelum; sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis; inde venturus est iudicare vivos et mortuos. Credo in Spiritum Sanctum, sanctam Ecclesiam Catholicam, communionem sanctorum, remissionem peccatorum, resurrectionem corporis, et vitam aeternam. Amen.
LITURGIA EUCARÍSTICA
PREPARAÇÃO DAS OFERENDAS
Inicia-se o canto da preparação das oferendas, enquanto os ministros colocam no altar o corporal, o sanguinho, o cálice, a pala e o Missal.
Convém que os fiéis expressem sua participação trazendo uma oferenda, seja pão e vinho para a celebração da Eucaristia, seja outro donativo para auxílio da comunidade e dos pobres.
O sacerdote, de pé junto ao altar, recebe a patena com o pão em suas mãos e, levantando-a um pouco sobre o altar, diz em silêncio a oração. Em seguida, coloca a patena com o pão sobre o corporal.
O diácono ou o sacerdote coloca vinho e um pouco d'água no cálice, rezando em silêncio.
Em seguida, o sacerdote recebe o cálice em suas mãos e, elevando-o um pouco sobre o altar, diz em silêncio a oração: depois, coloca o cálice sobre o corporal.
Em seguida o sacerdote, profundamente inclinado, reza em silêncio.
E, se for oportuno, incensa as oferendas, a cruz e o altar. Depois, o diácono ou outro ministro incensa o sacerdote e o povo.
Em seguida, o sacerdote, de pé ao lado do altar, lava as mãos, dizendo em silêncio a oração.
CONVITE À ORAÇÃO
Estando, depois, no meio do altar e voltado para o povo, o sacerdote estende e une as mãos e diz:
Pres.: Oráte, fratres: ut meum ac vestrum sacrifícium acceptábile fiat apud Deum Patrem omnipoténtem.
O povo se levanta e responde:
℟.: Suscípiat Dóminus sacrifícium de mánibus tuis ad laudem et glóriam nóminis sui, ad utilitátem quoque nostram totiúsque Ecclésiæ suæ sanctæ.
ORAÇÃO SOBRE AS OFERENDAS
Em seguida, abrindo os braços, o sacerdote profere a oração sobre as oferendas;
O sacerdote prossegue sozinho, de braços abertos:
O sacerdote, de braços abertos, diz em voz alta:
O sacerdote, voltado para o povo, estendendo e unindo as mãos, acrescenta:
Pres.: Pax Dómini sit semper vobíscum.
℟.: Et cum spíritu tuo.
Então o sacerdote pode voltar à cadeira. É aconselhável guardar algum tempo de silêncio sagrado ou proferir um salmo ou outro cântico de louvor.
RITOS FINAIS
Pres.: Deus, qui es initium et finis omnium bonorum, da nobis ut, in sollemnitate Sanctae Dei Genetricis, primis gratiae tuae gloriemur et plenitudine eius gaudeamus. Per Christum Dominum nostrum.
℟.: Amen.
PREFÁCIO DA BEM-AVENTURADA VIRGEM MARIA I
(A Maternidade da Bem-aventurada Virgem Maria)
Começando a Oração Eucarística, o sacerdote abre os braços e diz ou canta:
Pres.: Dóminus vobíscum.
℟.: Et cum spíritu tuo.
Erguendo as mãos, o sacerdote prossegue:
Pres.: Sursum corda.
℟.: Habémus ad Dóminum.
O sacerdote, com os braços abertos, acrescenta:
Pres.: Grátias agámus Dómino Deo nostro.
℟.: Dignum et iustum est.
O sacerdote, de braços abertos, reza ou canta o Prefácio.
Pres.: Vere dignum et iustum est, aequum et salutáre, nos tibi semper et ubíque grátias ágere, Dómine, sancte Pater, omnípotens aeterne Deus, et te in festivitáte beátae Maríae semper Vírginis collaudáre, benedícere et praedicáre. Quae et Unigénitum tuum Sancti Spíritus obumbratióne concépit et, virginitátis glória permanénte, lumen aetérnum mundo effúdit, Iesum Christum, Dóminum nostrum. Per quem maiestátem tuam laudant Angeli, adorant Dominatiónes, tremunt Potestátes. Caeli caelórumque Virtútes ac beáta Séraphim sócia exsultatióne concélebrant. Cum quibus et nostras voces ut admítti iúbeas, deprecámur, súpplici confessióne dicéntes:
SANCTUS
SANCTUS, SANCTUS, SANCTUS, DOMINUS DEUS SABAOTH.
PLENI SUNT CAELI ET TERRA GLORIA TUA.
HOSANNA IN EXCELSIS. HOSANNA IN EXCELSIS.
HOSANNA, HOSANNA, HOSANNA.
BENEDICTUS QUI VENIT IN NOMINE DOMINI.
QUI VENIT, QUI VENIT IN NOMINE DOMINI.
HOSANNA IN EXCELSIS. HOSANNA IN EXCELSIS.
HOSANNA, HOSANNA, HOSANNA.
ORAÇÃO EUCARÍSTICA I
O sacerdote, de braços abertos, diz:
Pres.: Te ígitur, clementíssime Pater, per Iesum Christum, Fílium tuum, Dóminum nostrum,
une as mãos e traça o sinal da cruz, ao mesmo tempo sobre o pão e o cálice, dizendo:
súpplices rogámus ac pétimus, uti accépta hábeas et benedícas + hæc dona, hæc múnera, hæc sancta sacrifícia illibáta, in primis,
de braços abertos, prossegue:
quæ tibi offérimus pro Ecclésia tua sancta cathólica: quam pacificáre, custodíre, adunáre et régere dignéris toto orbe terrárum: una cum fámulo tuo Papa Nostro Clemens I et Antístite nostro Dom Enzo Cardeal Rosa et ómnibus orthodóxis atque cathólicæ et apostólicæ fídei cultóribus.
1C: Meménto, Dómine, famulórum famularúmque tuárum N. N.
une as mãos e reza em silêncio por aqueles que quer recordar.
De braços abertos, prossegue:
et ómnium circumstántium, quorum tibi fides cógnita est et nota devótio, pro quibus tibi offérimus: vel qui tibi ófferunt hoc sacrifícium laudis, pro se suísque ómnibus: pro redemptióne animárum suárum, pro spe salútis et incolumitátis suæ: tibíque reddunt vota sua ætérno Deo, vivo et vero.
2C: Communicántes, et diem sacratíssimum celebrántes, (qua) quo beátæ Maríæ intemeráta virgínitas huic mundo édidit Salvatórem: sed et memóriam venerántes, in primis eiúsdem gloriósæ semper Vírginis Maríæ, Genetrícis eiúsdem Dei et Dómini nostri Iesu Christi, sed et beáti Ioseph, eiúsdem Vírginis Sponsi, et beatórum Apostolórum ac Mártyrum tuórum: Petri et Pauli, Andréæ, (Iacóbi, Ioánnis, Thomæ, Iacóbi, Philíppi, Bartholomaéi, Matthaéi, Simónis et Thaddaéi: Lini, Cleti, Cleméntis, Xysti, Cornélii, Cypriáni, Lauréntii, Chrysógoni, Ioánnis et Pauli, Cosmæ et Damiáni) et ómnium Sanctórum tuórum; quorum méritis precibúsque concédas, ut in ómnibus protectiónis tuæ muniámur auxílio. (Per Christum Dóminum nostrum. Amen.)
O sacerdote, com os braços abertos, continua:
Pres.: Hanc ígitur oblatiónem servitútis nostræ, sed et cunctæ famíliæ tuæ, quaésumus, Dómine, ut placátus accípias: diésque nostros in tua pace dispónas, atque ab ætérna damnatióne nos éripi et in electórum tuórum iúbeas grege numerári. (Per Christum Dóminum nostrum. Amen.)
Une as mãos.
Estendendo as mãos sobre as oferendas, diz:
Pres.: Quam oblatiónem tu, Deus, in ómnibus, quaésumus, benedíctam, adscríptam, ratam, rationábilem, acceptabilémque fácere dignéris: ut nobis Corpus et Sanguis fiat dilectíssimi Fílii tui, Dómini nostri Iesu Christi.
Une as mãos.
Nas fórmulas que se seguem, as palavras do Senhor sejam proferidas de modo claro e audível, como requer a sua natureza.
Pres.: Qui, prídie quam paterétur,
toma o pão e, mantendo-o um pouco elevado acima do altar, prossegue:
accépit panem in sanctas ac venerábiles manus suas,
eleva os olhos,
et elevátis óculis in cælum ad te Deum Patrem suum omnipoténtem,
tibi grátias agens benedíxit, fregit, dedítque discípulis suis.
tibi grátias agens benedíxit, fregit, dedítque discípulis suis.
Mostra ao povo a hóstia consagrada, coloca-a na patena, fazendo genuflexão para adorá-la.
Pres.: Símili modo, postquam cenátum est,
toma o cálice nas mãos e, mantendo-o um pouco elevado acima do altar, prossege:
accípiens et hunc præclárum cálicem in sanctas ac venerábiles manus suas, item tibi grátias agens benedíxit, dedítque discípulis suis.
Mostra o cálice ao povo, coloca-o sobre o corporal e faz genuflexão para adorá-lo.
Pres.: Mystérium fídei.
℟.: Mortem tuam annuntiámus, Dómine, et tuam resurrectiónem confitémur, donec vénias.
O sacerdote, de braços abertos, diz:
Pres.: Unde et mémores, Dómine, nos servi tui, sed et plebs tua sancta, eiúsdem Christi, Fílii tui, Dómini nostri, tam beátæ passiónis, necnon et ab ínferis resurrectiónis, sed et in cælos gloriósæ ascensiónis: offérimus præcláræ maiestáti tuæ de tuis donis ac datis hóstiam puram, hóstiam sanctam, hóstiam immaculátam, Panem sanctum vitæ ætérnæ et Cálicem salútis perpétuæ. Supra quæ propítio ac seréno vultu respícere dignéris; et accépta habére, sícuti accépta habére dignátus es múnera púeri tui iusti Abel, et sacrifícium Patriárchæ nostri Abrahæ, et quod tibi óbtulit summus sacérdos tuus Melchísedech, sanctum sacrifícium, immaculátam hóstiam.
Une as mãos e, inclinando-se, diz:
Pres.: Súpplices te rogámus, omnípotens Deus: iube hæc perférri per manus sancti Angeli tui in sublíme altáre tuum, in conspéctu divínæ maiestátis tuæ; ut, quotquot ex hac altáris participatióne sacrosánctum Fílii tui Corpus et Sánguinem
ergue-se e faz sobre si o sinal da cruz, dizendo:
sumpsérimus, omni benedictióne cælésti et grátia repleámur.
Une as mãos.
(Per Christum Dóminum nostrum. Amen.)
3C: Meménto étiam, Dómine, famulórum famularúmque tuárum N. N. qui nos præcessérunt cum signo fídei, et dórmiunt in somno pacis.
Une as mãos e, em silêncio, reza brevemente pelos defuntos que deseja recordar.
De braços abertos, prossegue:
Ipsis, Dómine, et ómnibus in Christo quiescéntibus, locum refrigérii, lucis et pacis, ut indúlgeas, deprecámur.
Une as mãos.
(Per Christum Dóminum nostrum. Amen.)
Bate no peito, dizendo:
4C: Nobis quoque peccatóribus fámulis tuis,
e, de braços abertos, prossegue:
de multitúdine miseratiónum tuárum sperántibus, partem áliquam et societátem donáre dignéris cum tuis sanctis Apóstolis et Martýribus: cum Ioánne, Stéphano, Matthía, Bárnaba, (Ignátio, Alexándro, Marcellíno, Petro, Felicitáte, Perpétua, Agatha, Lúcia, Agnéte, Cæcília, Anastásia) et ómnibus Sanctis tuis: intra quorum nos consórtium, non æstimátor mériti, sed véniæ, quaésumus, largítor admítte.
Une as mãos.
Per Christum Dóminum nostrum.
E prossegue:
Per quem hæc ómnia, Dómine, semper bona creas, sanctíficas, vivíficas, benedícis, et præstas nobis.
DOXOLOGIA
Ergue o cálice e a patena com a hóstia, dizendo:
Pres.: Per ipsum, et cum ipso, et in ipso, est tibi Deo Patri omnipoténti, in unitáte Spíritus Sancti, omnis honor et glória per ómnia saécula sæculórum.
℟.: Amen! Amen! Amen!
ORAÇÃO DO SENHOR
Tendo colocado o cálice e a patena sobre o altar, o sacerdote diz, de mãos unidas:
Pres.: Præcéptis salutáribus móniti, et divína institutióne formáti, audémus dícere:
O sacerdote abre os braços e prossegue com o povo:
℟.: Pater Noster, qui es in cælis: sanctificétur nomen tuum; advéniat regnum tuum; fiat volúntas tua, sicut in cælo, et in terra. Panem nostrum quotidiánum da nobis hódie; et dimítte nobis débita nostra, sicut et nos dimíttimus debitóribus nostris; et ne nos indúcas in tentatiónem; sed líbera nos a malo.
Pres.: Líbera nos, quaésumus, Dómine, ab ómnibus malis, da propítius pacem in diébus nostris, ut, ope misericórdiæ tuæ adiúti, et a peccáto simus semper líberi et ab omni perturbatióne secúri: exspectántes beátam spem et advéntum Salvatóris nostri Iesu Christi.
O sacerdote une as mãos.
℟.: Quia tuum est regnum, et potéstas, et glória in saécula. Pres.: Dómine Iesu Christe, qui dixísti Apóstolis tuis: Pacem relínquo vobis, pacem meam do vobis: ne respícias peccáta nostra, sed fidem Ecclésiæ tuæ; eámque secúndum voluntátem tuam pacificáre et coadunáre dignéris.
O sacerdote une as mãos e conclui:
Qui vivis et regnas in saécula sæculórum.
℟.: Amen.
Pres.: Pax Dómini sit semper vobíscum.
℟.: Et cum spíritu tuo.
SAUDAÇÃO DA PAZ
Em seguida, se for oportuno, o diácono ou o sacerdote diz:
℣.: Offerte vobis pacem.
E, todos, segundo o costume do lugar, manifestam uns aos outros a paz, a comunhão e a caridade; o sacerdote dá a paz ao diácono e a outros ministros.
FRAÇÃO DO PÃO
Em seguida, o sacerdote parte o pão consagrado sobre a patena e coloca um pedaço no cálice, rezando em silêncio.
Enquanto isso, canta-se ou recita-se:
AGNUS DEI, QUI TOLLIS PECCÁTA MUNDI:
MISERÉRE NOBIS. MISERÉRE NOBIS.
AGNUS DEI, QUI TOLLIS PECCÁTA MUNDI:
MISERÉRE NOBIS. MISERÉRE NOBIS.
AGNUS DEI, QUI TOLLIS PECCÁTA MUNDI:
DONA NOBIS PACEM. DONA NOBIS PACEM. DONA NOBIS PACEM.
Essas palavras podem ser repetidas várias vezes, se a fração do pão se prolonga. Contudo, na última vez se diz: dona nobis pacem.
O sacerdote, de mãos unidas, reza em silêncio.
O sacerdote faz genuflexão, toma a hóstia, elevando-a sobre a patena, diz em voz alta, voltado para o povo:
Pres.: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Beati qui ad cenam Agni vocati sunt.
℟.: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum: sed tantum dic verbo, et sanabitur anima me.
O sacerdote, voltado para o altar, reza em silêncio e comunga o Corpo de Cristo.
Depois, segura o cálice, reza em silêncio e comunga o Sangue de Cristo.
Toma a patena ou o cibório e, mostrando a hóstia um pouco elevada aos que vão comungar e diz a cada um:
O Corpo de Cristo.
O que vai comungar responde:
Amém.
Enquanto o sacerdote comunga do Corpo de Cristo, inicia-se o canto da comunhão.
ORAÇÃO DE COMUNHÃO ESPIRITUAL
Todos: Meu Jesus, eu creio que estais presente no Santíssimo Sacramento do Altar. Amo-vos sobre todas as coisas, e minha alma suspira por Vós. Mas como não posso receber-Vos agora no Santíssimo Sacramento, vinde, ao menos espiritualmente, ao meu coração. Abraço-me convosco como se já estivésseis comigo: uno-me convosco inteiramente. Ah! Não permitais que torne a Separar-me de vós! Amém!
ANTÍFONA DE COMUNHÃO
(Hb 13,8)
Se, porém, não se canta, a antífona que vem no Missal pode ser recitada ou pelos fiéis, ou por alguns deles, ou por um leitor, ou então pelo próprio sacerdote depois de ter comungado e antes de dar a Comunhão aos fiéis:
℣.: Iesus Christus heri, hodie, et in aeternum idem est.
Terminada a Comunhão, o sacerdote, o diácono ou acólito purifica a patena e o cálice.
Enquanto se faz a purificação.
Então o sacerdote pode voltar à cadeira. É aconselhável guardar algum tempo de silêncio sagrado ou proferir um salmo ou outro cântico de louvor.
ORAÇÃO DEPOIS DA COMUNHÃO
Em seguida, junto ao altar ou à cadeira, o sacerdote, de pé, voltado para o povo, diz de mãos unidas:
Pres.: Orémus.Em seguida, o sacerdote, de braços abertos, profere a oração:
Domine, gaudio repleti, sacramenta caelestia accipimus; concede ut nobis ad vitam aeternam prosint, qui gloriamur praedicando Mariam Virginem, Matrem Dei et Matrem Ecclesiae. Per Christum Dominum nostrum.
℟.: Amen.
BÊNÇÃO FINAL
(Início do Ano)
Se for necessário, façam-se breves comunicações ao povo.
Em seguida, faz-se a despedida. O sacerdote, voltado para o povo, abre os braços e diz:
Pres.: Dóminus vobíscum.
℟.: Et cum spíritu tuo.
Pres.: Deus, fons et origo omnium bonorum, tibi gratiam suam tribuat, abundanter benedicat, et te salvos ac sanos omni die huius anni custodiat.
℟.: Amen.
Pres.: Et ipsi vos custodiant firmos fide, in spe non vacillantes, in caritate perseverantes usque ad finem.
℟.: Amen.
Pres.: Dies tuos et actiones tuas in pace disponat, preces tuas semper exaudiat, et te feliciter ad vitam aeternam perducat.
℟.: Amen.
Pres.: Benedícat vos omnípotens Deus, Pater, et Fílius, + et Spíritus Sanctus, descendat super vos et maneat semper.
℟.: Amen.
Depois, o diácono ou o próprio sacerdote diz ao povo, unindo as mãos:
Diác. ou Pres.: Ite, missa est.
℟.: Deo grátias.
Então o sacerdote beija o altar em sinal de veneração, como no início. Feita com os ministros a devida reverência, retira-se.